Behalve het COVID 19 episode, de nachtopvang Hoeksteen werkt niet met reservaties. Personen die de nacht wensen door te brengen in onze opvang komen om 20 uur terplekke zonder garantie dat ze de nacht bij ons kunnen doorbrengen. Een lotingsysteem zal bepalen wie binnen kan.

Hij zal erover waken dat ieder die bij ons komt slapen een proper bed vindt voorzien van een deken, dat er Wc-papier is in de toiletten, zeep bij de lavabo’s enz. We zijn ook een partnerschap aangegaan met de vzw BRAVVO die de gemeenschapswachten van Brussel Stad beheert. Ze zijn ’s avonds aanwezig om eventuele spanningen tijdens de loting op te sporen, om te waken over de kalmte en de properheid en om indien nodig in dialoog te treden met de buurtbewoners. Ze nemen ook deel aan de voorafgaandelijke briefing.

Dit gezegd zijnde, we blijven steeds open voor dialoog en we zullen er alles aan doen om weer een goede relatie uit te bouwen met de mensen.” (Mamadou, opvoeder).

Voordien worden de namen van de nieuwkomers genoteerd, alsook hun nationaliteit en hun leeftijd. Aangezien we het anonieme karakter van onze opvang garanderen, zullen deze gegevens enkel dienen voor de statistieken (gecentraliseerd door La Strada). We zullen nooit de identiteit van de betrokkenen controleren.

Ondertussen worden de lakens verdeeld aan al diegenen die de nacht zullen doorbrengen in Hoeksteen. Een opvoeder neemt de namen op en beschrijft kort en bondig de betrokken personen. Aan ieder wordt een bed toegekend en als geheugensteun wordt het nummer van het bed op een beker geschreven. Een grote kast is voorzien zodat mensen er hun spullen kunnen opbergen voor de nacht. Zij die dit wensen kunnen echter ook hun persoonlijke bezittingen (gsm, portefeuille, documenten…) in het bureau afgeven. De opvoeder zal deze in een zakje steken waarop de naam van de persoon en het nummer van het bed worden geschreven. Gedurende de hele nacht kunnen mensen vrij een douche nemen.

De maaltijden

Iedere avond een maaltijd voor de bezoekers! Sinds 2016 maken we dit waar, en dit dankzij een grote tijdsinvestering van onze vrijwilligers en een groot aantal partnerschappen. Het project DREAM bijvoorbeeld wordt gecoördineerd door het OCMW van Brussel en recupereert meer dan één ton voedseloverschotten per dag (van de Vroegmarkten, van de supermarkten…) en deelt deze nadien uit aan organisaties zoals Hoeksteen.

Dankzij dit project kunnen we de overschotten van EXKI recupereren maar ook een grote diversiteit aan voedingswaren zoals fruit, yoghurt, salades en koekjes die we in de namiddag serveren. In 2019 werden nog meer partnerschappen aangegaan. Dank hiervoor aan Feedtruck (die niet alleen maaltijden voorziet maar ook een maandelijkse muzikale animatie !), aan Feedtruck-Lazare, vzw Les Pains Unis, Rotary Club, de Lyon’s Club Ixelles Alizée, Poverello, Entraide & Culture, het Rode Kruis, de sociale kruidenierszaak Les Capucines, La Graceffa, ‘t Eilandje, Ladbrokes, vele betrokken burgers (Catarina, Simon, Affaf, Georgiana, Sofian, Karima…) en dank eveneens aan al onze vrijwilligers (en dan vooral de grote toewijding van onze vrijwilligster Claudine!)

“Ik hou van het contact met de burgers en organisaties die ons voedsel schenken. Via deze weg heb ik fantastische mensen ontmoet die ik anders nooit zou ontmoet hebben, mensen die er alles aan doen om eten te geven aan zij die het nodig hebben.” (Claudine, vrijwilligster en verantwoordelijke voedselgiften).

De maaltijden zijn belangrijke momenten. Niet enkel om de maag van de bezoekers te vullen maar ook omdat op deze momenten gesprekken worden aangeknoopt tussen sociale werkers, vrijwilligers en bezoekers.
De kleine geneeskundige zorgen van het Rode Kruis Het Rode Kruis wordt vaak geassocieerd met humanitaire crisissen maar de Ondersteunende eenheid van Brussel Hoofdstad biedt ook hulp aan daklozen. Vanaf 2009 bezoekt een groep vrijwillige zorgverleners twee keer per week onze opvang, vanaf 2012 komen ze zelfs vier keer per week.

“Hoeksteen is een plek waar een brede waaier aan daklozen terecht kunnen. De tijd van één nacht vinden ze er rust, veiligheid (dankzij ook een bewaarplaats) en maaltijden. Voor het team is het niet makkelijk, (…). Eens dit voorbij is, zal zo goed mogelijk aan de vragen van het publiek tegemoetgekomen worden. Gefeliciteerd trouwens voor het werk dat geleverd wordt, er zouden meer plaatsen moeten bestaan zoals Hoeksteen.” (Nicole, vrijwilligster bij het Rode Kruis).

De nacht

Om 22 uur worden de lichten gedoofd en behoudens uitzonderingen gaan de bezoekers slapen. Om 4 uur ’s ochtends kunnen zij die een plicht te vervullen hebben reeds naar buiten. De meerderheid daarentegen zal pas wakker gemaakt worden om 7 uur, met zachte muziek. Vooraleer ze vertrekken nemen ze een kopje thee en koffie (en ook wat te eten, naargelang de voedselgiften). Om 8 uur ’s ochtends worden de deuren gesloten.

De dagopvang

Vanaf maart 2012 is Hoeksteen ook open voor het publiek overdag. Van maandag tot vrijdag (en dankzij het winterplan 86.400 ook tijdens het weekend) is er de mogelijkheid om in de namiddag een siësta te doen. Eén keer per maand zijn er ook pedicures aanwezig. Bovendien is gedurende de hele dag de sociale dienst open voor alle personen die dit wensen. De siësta’s en de douches « Soms vinden mensen geen slaapplaats gedurende drie opeenvolgende nachten. In de namiddag een plek vinden om wat uit te rusten is echt geen overbodige luxe!” (L’Houcine, opvoeder)

De siësta’s en de douches

« Soms vinden mensen geen slaapplaats gedurende drie opeenvolgende nachten. In de namiddag een plek vinden om wat uit te rusten is echt geen overbodige luxe!” (L’Houcine, opvoeder).

De vraag naar siësta’s voor daklozen is groot. Hoeksteen is dan ook de enige organisatie in Brussel die deze dienst aanbiedt. De beschikbaarheid van de bedden en de omkadering door sociale werkers garandeert aan de bezoekers een moment van rust en kalmte. Dankzij de financiering van het project 86.400 hebben we de dienst kunnen uitbreiden naar 24 plaatsen in plaats van 10. De inschrijvingen zijn mogelijk vanaf 13 uur en verlopen telefonisch via een organisatie. De plaatsen worden als volgt verdeeld: drie plaatsen voor elkeen van de partnerorganisaties (Jamais Sans Toit, Douche Flux, Le Clos, La Fontaine, Chez Nous, La Rencontre en Hobo) en drie plaatsen voor iedere andere organisatie of institutie. Plaatsen die niet ingevuld zijn, worden om 13u45 vrijgegeven: ze worden dan beschikbaar voor iedere organisatie die iemand wil inschrijven.

 

Wat betreft de inschrijvingen voor de douche: deze gebeuren ter plaatse. De toegang tot de siëstadienst gebeurt tussen 13u30 en 15u30. Het einde is om 18 uur en de laatste persoon verlaat de opvangstructuur om 18u30. De voetverzorging Eén keer per maand komen leerlingen en professoren van het Instituut voor Sociale Promotie van Namen naar Hoeksteen om hun pedicurediensten aan onze bezoekers aan te bieden. Voetverzorging is uitermate belangrijk voor daklozen: ze stappen veel, vaak met onaangepast schoeisel en in alle weersomstandigheden. Hun voeten weerspiegelen de problematische omstandigheden waarin ze leven.

Ons publiek vraagt ook vaak om sokken. Daarom werd in 2019 een partnerschap opgestart met One4OneSocks, een webshop die voor ieder paar sokken die ze verkopen er één schenkt aan een daklozenorganisatie. Iedere maand krijgen we een doos vol sokken. “Vroeger wanneer ik thuiskwam deed ik mijn schoenen uit en trok ik mijn pantoffels aan. Mijn vuile sokken gooide ik in de wasmand. Nadien nam ik een douche of zette ik mij op de sofa. Toen ik op straat belandde was niets van dit alles nog evident. Al die zaken die ik vroeger deed zonder erbij na te denken, werden problematisch. Mijn tanden poetsen, mij scheren, op een bank zitten zonder weggejaagd te worden door de politie…” (Patrick, bezoeker).

De sociale dienst

Iedere dag komen vele mensen naar Hoeksteen om informatie te verkrijgen. Vaak gaat het enkel om te weten wat ons dienstenaanbod is en hoe we functioneren. Ze vragen ook vaak naar concrete zaken zoals plaatsen waar ze kunnen eten, waar ze verzorgd kunnen worden… Soms hebben hun vragen echter te maken met hun persoonlijke en administratieve situatie. In dit geval is het vaak voldoende om ze informatie mee te geven.

Enkel voor 17 personen was in 2019 een opvolging op korte of middellange termijn nodig en werd er een dossier opgesteld. Voorbeelden van de behandelde zaken betreffen de procedure voor het verkrijgen van een medische kaart, het aanvragen van financiële hulp, een geval van schuldbemiddeling, aanvragen voor regularisatie enz. Eenieder kan vrij langskomen.

In 2019 was een sociaal assistent aanwezig van maandag tot donderdag van 8 uur tot 16 uur en vrijdag van 8 uur tot 14 uur, voor iedereen, met of zonder afspraak. In de winterperiode kwam een tweede sociaal assistent de sociale dienst versterken. Deze sociale begeleiding gebeurt enkel op vraag van de betrokkenen en respecteert de beslissingen van de personen.

“Administratieve procedures zijn soms lang en complex en sommigen raken ontmoedigd, zelfs wanneer hun dossier positief evolueert. In dit geval kan ik enkel met hen spreken en raad geven, maar als ze willen stoppen is het hun keuze, want het is hun leven. Het enige wat ik kan zeggen is dat mijn deur openblijft en dat ze altijd naar mij kunnen terugkeren als ze dat wensen.” (Ana, sociaal assistent).

Het volstaat niet om het einde van de dakloosheid uit te roepen opdat dit ook zou gebeuren. De lokale initiatieven blijven onvoldoende ondanks de inspanningen van de sector. Deze problematiek overstijgt onze sector en veronderstelt een bewustwording op politiek, economisch en sociaal vlak. Ambitieuze beslissingen dienen ook op Europees niveau genomen te worden ter preventie van dakloosheid.